Dromen met Ogen Open


Hoe het vijfentwintigjarige jubileum van het vierdaagse Eigentijds festival - een evenement van eco gemeenschap Ecolonie - uitnodigt tot verbinding en bezinning.

Door Maaike van Poelje


Vierhouten, 8 juni 2019
´Goedenavond allemaal! Mooi vuurtje hebben jullie gemaakt. ´ De donkere figuur die opdoemt in de schemering wordt warm verwelkomd door de omzittenden. Het kampvuur geeft een prettige warmte, het samenzijn wellicht nog meer. ´Zoals jullie misschien weten is het de regel dat om elf uur alles stil is. En dat je dan richting je slaapplek gaat. Officieel mogen er geen vuren gemaakt worden. Maar wat mij betreft kan dit laatste blok nog opbranden, en dan kunnen jullie het vuur vanzelf uit laten gaan. Sorry mensen, zo houden we het voor iedereen gezellig. Goed om te weten is dat vannacht het centrale vuur wel de hele nacht door blijft branden, dus daar kun je je altijd nog bij aansluiten. Op voorwaarde dat je geen alcohol gebruikt. ´

Deze vrijwilliger, die als taak ´sluitronde lopen´ heeft, maakt zich waarschijnlijk niet zo geliefd bij de festivalgangers. Of valt dat wel mee? Bij de meeste kleine kampvuurtjes voelt de sluitronde loper zich, ondanks zijn boodschap, toch vriendelijk bejegend. Maar dit is dan ook geen standaard festival. Dit is het Eigentijds festival.

Een stukje ontwikkeling
Vijfentwintig jaar geleden is de allereerste keer dat ze een festival organiseerden. ´Ze´ bestaat uit een groepje Nederlandse pioniers dat in Noord-Frankrijk een ecologische woongemeenschap wil starten. Om hun eco village te financieren, is er naamsbekendheid nodig. Ze willen gelijkgestemden bereiken. Publiciteit genereren voor hun kindje, Ecolonie, dat geld en middelen nodig heeft om te kunnen groeien. In vijfentwintig jaar is er een hoop gebeurd. Veel te veel om hier te beschrijven. Maar Ecolonie in de Franse Vogezen staat inmiddels als een huis, heeft naamsbekendheid en bereikt veel gelijkgestemden. En het Eigentijds festival, haar jaarlijks terugkerende visitekaartje, doet nog steeds mee op de Nederlandse festival agenda. Na jaren van expansie, een steeds grootschaliger wordend event en een beleidsverandering op het terrein van de Paasheuvel in Vierhouten, trekken de Ecolonisten er in 2014 even de stekker uit. Tijd voor bezinning. Is dit nog wel de kant die ze op willen?

Koersverandering
Het antwoord wordt al snel duidelijk. Kwaliteit gaat voor kwantiteit. Festival: ja. Grootschalig: nee. De oplossing ligt voor de hand. Het festival zal voortgezet worden, maar op het eigen Ecolonieterrein. Met een kleiner aantal deelnemers en minder workshops. Een mooi compromis! Vier opeenvolgende jaren wordt het festival vervolgens in Frankrijk op bovenstaande wijze georganiseerd. Met succes en met de beoogde resultaten. Kleinschaliger, intiemer. Minder bezoekers, dus ook minder inkomsten. Voor, tijdens en na is het een drukte van jewelste op Ecolonie. Tja. Ieder voordeel heeft zijn nadeel. 2019 is het jubileumjaar van het Eigentijds festival, dat vraagt natuurlijk om een extra feestje! De organisatoren willen graag iedereen die zich verbonden heeft of - voelt met het festival, de kans geven hierbij aanwezig te zijn. Waarom niet nog een keertje terugkeren naar de Paasheuvel? Ja, ze gaan ervoor. Op voorwaarde dat ze er zeker van kunnen zijn dat er voldoende bezoekers komen. De succesvolle voorverkoop in het najaar van 2018 wijst uit dat ze daar geen twijfels over hoeven hebben. Vierhouten, they will be back!

Sjamane en ceremonie
´De weergoden zijn vanavond met ons, zien jullie het? De wolken drijven over, de verwachte hoosbui heeft zich stilletjes verwijderd. Laten we met zijn allen deze mooie en droge openingsceremonie vieren! Kijk eens om je heen en maak contact met tenminste drie mensen die je nog niet eerder hebt gezien. Ontmoet elkaar, heet elkaar welkom. ´
De jonge vrouw, aangekondigd als een sjamane, presenteert met verve de opening van het festival. Alle bezoekers hebben zich verzameld in een grote kring rondom de centrale vuurplek. Het vuur, met aandacht en op een speciale wijze voorbereid, is kort ervoor ritueel aangestoken door een groep kinderen, begeleid door een in het wit geklede danseres. Dit onder toeziend oog van de ervaren vuurmannen, die in de binnenste cirkel de wacht houden. Ja, een dergelijke ceremonie verbindt. De achthonderd bezoekers en driehonderd vrijwilligers glimlachen, hun blik is zacht. Wanneer iedereen tot slot van de ceremonie in de cirkel wordt uitgenodigd te komen dansen, gebeurt dat ook. De een beweegt wat uitbundiger dan de andere, maar men danst. Samen.

Andere wereld
Twintig jaar geleden bezocht ze het festival voor het eerst. Sindsdien is ze regelmatig teruggekeerd, maar het is ook weer geen must. Deze keer heeft ze een bevriende collega meegenomen en bezoeken ze diverse workshops, sommige samen (de medicinale wandeling door de natuur; voeten verwennen; intuïtief boetseren) en sommige apart (de kunst van het creëren, stembevrijding, zweethut sessie). Twintig jaar geleden was ze er met haar twee jonge kinderen. Toen bezocht ze helemaal geen workshops. Niks geen tantra, communiceren met paarden of Afrikaanse percussie. Ze sjouwde gewoon lekker rond met haar kroost, nam een duik in de plas, at en dronk wat en genoot van het geheel. Want zodra je het terrein van de Paasheuvel op komt in Vierhouten, stap je een andere wereld binnen. Dat was toen al zo en dat is niet veranderd. Gelegen tussen het bos en de heide is een verblijf op de Paasheuvel sowieso een bijzondere natuurbeleving. Twintig minuten ervoor reed je nog op de snelweg. Nu sta je tussen de bomen, op de glooiende heuveltjes en loop je langs de tipi´s, de Zonnehal en de pipowagens. Grappig dat dit jaar haar eigen, inmiddels volwassen zoon als vrijwilliger meehelpt. En dat hij ook plannen heeft om in Ecolonie te gaan wonen en werken. Hij is niet de enige. Er lopen meerdere mensen rond die ofwel eerder in Ecolonie verbleven, ofwel plannen hebben in die richting. De grote groep vrijwilligers kent elkaar niet, maar ze hebben één ding gemeen. Ze hebben affiniteit met het concept eco gemeenschap. Het gaat de meesten niet alleen om het festival, er zit meer achter. Een verlangen, een nieuwsgierigheid naar hoe het anders kan. Hoe je op een andere manier je leven kunt leven.

Bezinnen...
Als je geen grootse dingen kunt doen, kun je wel groots zijn in kleine dingen doen

Verspreid over het gehele festivalterrein staan eenvoudige witte borden met daarop inspirerende teksten gedrukt. Je komt ze al ronddwalend overal tegen.

Elke dag iets leren, is kennis
Elke dag iets loslaten, is wijsheid

De simpele maar sterke boodschappen nodigen uit tot een moment van bezinning. Ze dragen bij aan het gevoel in een andere wereld te vertoeven.

Wie geen dromen heeft, heeft evenmin een werkelijkheid

... en werken
Terwijl de djembé klanken het open veld vullen en hun vibraties tot aan de tentenveldjes te voelen zijn, werken de vrijwilligers door. Want het werk stopt nooit. ´Je taak gaat voor je bed´, kondigt Johan de coördinator reeds aan tijdens zijn eerste welkomstpraatje. Met andere woorden, eerst je werk afmaken, dan pas slapen. Je bent hier niet om te lanterfanten. Je doet veel, maar krijgt er veel voor terug. Dat is ook het principe op Ecolonie en het wordt op het festival doorgetrokken. Om zes uur ´s ochtends begint het al, met de voorbereidingen voor het ontbijt in de Zonnehal. Met een beetje mazzel hebben de ontbijtvrijwilligers nog een vroege ochtendsessie qi gong of tai chi kunnen meedoen, de eerste workshops van de dag. De hele dag gaat het werk door. Iedere vrijwilliger heeft een taak toegewezen gekregen en werkt samen met de anderen in haar of zijn aangewezen team. Schoonmaakwerk, op- en afbouwwerk, keukenwerk, opruimwerk, hand -en spandiensten. Er is veel te doen en er is een strakke planning. Wat niet betekent dat je als vrijwilliger geen vrije tijd hebt, want daar wordt zeker rekening mee gehouden. Iedereen wil ook graag workshops volgen. Zolang het werk er niet onder lijdt, is dat geen enkel probleem. Natuurlijk is de ene vrijwilliger de andere niet. Jong en oud, fit of niet, ervaren of onervaren; iedereen werkt samen. Opvallend is dat de samenwerking over het algemeen erg soepel verloopt. En dat het werk meestal met veel inzet en vrolijkheid wordt uitgevoerd. Het saamhorigheidsgevoel ontstaat als vanzelf. Verbinding, omdat je met zijn allen werkt aan hetzelfde doel. Een doel waar je achter staat. En bovendien krijg je goed te eten tussendoor. Biologisch en vegetarisch, drie keer per dag. Niet onbelangrijk!

Kaf en koren

Als je zwakheden hebt, betekent dat niet dat je zwak bent
Maar dat je compleet bent

Natuurlijk zijn er altijd dingetjes die mis gaan. Dat hoort er bij. Kritiek leveren als buitenstaander is (te) makkelijk. Zet eerst zelf maar eens een festival neer voordat je verkondigt hoe het allemaal beter kan. Toch is het goed om intern kritisch te kijken naar wat je maakt. Zonder een kritische blik kom je immers niet verder in je ontwikkeling. Niet persoonlijk, noch gemeenschappelijk. De organisatoren en initiatiefnemers van het Eigentijds festival – en van Ecolonie – schuwen geen zelfkritiek. Ze realiseren zich bijvoorbeeld dondersgoed dat het festival niet voldoet aan hun richtlijnen voor ecologisch en duurzaam leven. Dat is simpelweg onhaalbaar met een dergelijk grootschalig evenement, op een terrein dat niet van jou is, binnen een maatschappij waar je je aan de regels moet houden. Concessies maken hoort bij het vak. Ook is het lastig om het kaf van het koren te scheiden binnen het grote workshop aanbod. Je loopt een risico bij het organiseren van een spiritueel getint event. Niet iedere workshop heeft de kwaliteit waar je op hoopt. Soms is er ook te weinig nazorg. Dat een vrijwilliger laat op de avond een verdwaasde en verdwaalde vrouw in het donker moet begeleiden naar haar tent, omdat ze letterlijk en figuurlijk de weg kwijt is na een workshop ´sjamanistische doodsreis´, is niet wat je wilt als organisator. Aan de andere kant krijgen vele mensen echte eye openers tijdens het festival, kunnen ze aan de slag met de juiste tools om bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkeling, communicatie en relaties naar een hoger plan te tillen. En daarmee hun steentje kunnen bijdragen aan het geheel. En dat is nu precies wat je wilt als organisator.

Vierhouten, 10 juni 2019
´We gaan de komende maanden rustig de balans opmaken. Blijven we volgend jaar in Frankrijk, of komen we toch weer naar de Paasheuvel in Vierhouten?´ Tijdens de slotceremonie op de vierde en laatste dag van het festival, spreekt Henkjan de Blauw het publiek nog een laatste keer toe. Henkjan is de ´burgemeester van het festival en van Ecolonie´, zo legt de sjamane uit aan de kinderen die hem zojuist een zelfgemaakt kado - een creatief en kleurrijk beschilderd laken - hebben aangeboden. Henkjan zegt dat hij zijn hond de komende week twee bakken voer zal voorzetten. De ene zal het bordje ´Vierhouten´ dragen en de andere ´Ecolonie´. De keuze van de hond zal via een livestream op Facebook worden gezet, zo kan iedereen meekijken en zien dat ze niet valsspelen. Henkjan maakt hiermee natuurlijk een grap. Heeft iedereen dat eigenlijk wel in de gaten?

Back to reality
Het festivalterrein loopt langzaam leeg. Een gedeelte van de vrijwilligers neemt afscheid, een ander gedeelte maakt zich op voor de afbouw. Het terrein moet schoon en leeg afgeleverd worden. De sfeer blijft goed tot het laatste moment. Met een fijn gevoel en hier en daar wat weemoed, is het tijd de eigentijdse wereld weer in te ruilen voor de ´echte´ wereld.

Het buitengewone is het alledaagse,
Aanschouwd in al haar schoonheid

Maar wat is echt en wat niet? Bestaat er een verschil? En doet dat ertoe?
De festivalbezoekers en de vrijwilligers keren terug naar huis met een mooie ervaring rijker. Ze zijn geïnspireerd geraakt en hebben nieuwe kennis opgedaan. Wellicht hebben ze momenten van bezinning en verbinding ervaren die ze met zich meedragen. De Ecolonisten rijden huiswaarts met een mooie opbrengst aan middelen, mensen en het vooruitzicht op vele toekomstige bezoekers die helpen de eco gemeenschap haar bestaansrecht te continueren. En last but not least, ze hebben zelf verbondenheid ervaren en ze hebben kunnen aanschouwen hoe hun werk ergens toe heeft gediend. Het is allemaal nodig om hun missie te blijven uitdragen en om haar zelf te kunnen leven. Duurzaam leven, scheppend leven en spiritueel leven. Laat dat vuur voorlopig nog maar branden!